کارشناس مذهبی برنامه: در پیام نورانی رهبر انقلاب که به مناسبت هفته دفاع مقدس و سالگرد شهادت شهید سید حسن نصرالله صادر شد، به این نکته اشاره شده است که برخی میگویند ایران چهارمین قدرت جهان است؛ حال آنکه اگر محاسبات الهی را نیز در نظر بگیریم، میتوان جایگاه دیگری برای قدرت ایران قائل شد. انقلاب اسلامی مجموعهای از عناصر معنوی را فراهم کرده است که به ملت امکان میدهد در برابر جبهه گسترده استکبار ایستادگی کند.
این جبهه از ثروتهای فراوان، کارتلهای بزرگ اقتصادی، قدرت نظامی و رسانهای برخوردار است. در این نگاه، بخشی از این قدرت از راه بهرهبرداری ناعادلانه از منابع و نیروی کار دیگر ملتها به دست آمده است. همچنین از علم، رسانه و هنر برای ساختن تصویری هولناک از قدرت خود استفاده کردهاند تا ملتهای دیگر را مرعوب کنند. در برابر چنین مجموعهای، قدرت معنوی میتواند معادلات را تغییر دهد و هیمنه ظاهری آن را درهم بشکند.
یکی از اقدامات مهم امام شهیدمان، بهرهگیری از تجربه گام نخست انقلاب بود. امام راحل عظیمالشأن در وصیتنامه و سخنرانیهای خود، که رهبر شهید نیز بارها بر مطالعه آنها تأکید داشتند، به دو عنصر اساسی در پیروزی و تداوم انقلاب اشاره کردهاند. از نگاه سخنران، یکی از مهمترین این عناصر، ایمان به خداست.
ایمان یعنی باور به اینکه خداوند تدبیرکننده جهان، مالک هستی و سرچشمه روزی و قدرت است؛ هیچ قدرتی مستقل از اراده او وجود ندارد و حتی فروافتادن برگی از درخت نیز از قلمرو اراده الهی بیرون نیست. هنگامی که چنین باوری در دل انسان ریشه بدواند و با محبت و اطاعت همراه شود، به نیرویی واقعی تبدیل میشود.
تصاویر منتشرشده از امام راحل در شبهایی که مردم شعار «اللهاکبر» سر میدادند، یادآور همین معناست. ایشان فرموده بودند که چیزی در اختیار نداشتیم و با همین «اللهاکبر» توانستیم شاه را بیرون کنیم. جوانان باید بدانند که در آن روزگار، حکومت پهلوی از ارتشی قدرتمند و پشتیبانی مستشاران آمریکایی و سازمانهایی چون موساد و سیا برخوردار بود. بر اساس محاسبات ظاهری، انتظار نمیرفت آن نظام بهسرعت فروبپاشد؛ حتی مقامهای آمریکایی ایران را جزیره ثبات میخواندند. پس چه شد که معادله تغییر کرد؟ در این روایت، پاسخ را باید در ایمان و نیرویی جستوجو کرد که از آن سرچشمه گرفت.
«اللهاکبر» یعنی خدا بزرگتر از آن است که بتوان او را بهدرستی وصف کرد. ایمانی که در دل ملت ایران شکل گرفت، در میدان جهاد و مبارزه عمق بیشتری یافت و خلوص آن فزونی گرفت. ملت ایران امروز نیز در دورهای قرار دارد که بنا بر تعبیر سخنران، فرصت جهاد و ایستادگی در برابر دشمنان را در برابر خود میبیند؛ فرصتی که مجاهدان در طول تاریخ آرزوی آن را داشتهاند.
در سخنرانی به این مضمون از کلام امیرالمؤمنین (علیهالسلام) اشاره میشود که جهاد دری از درهای بهشت است. خطاب به مردم ایران گفته میشود که آنان بهسبب حضور در چنین روزگاری، جایگاهی یافتهاند که حتی شهدا میتوانند به آن غبطه بخورند. به تعبیر سخنران، روزگاری انسانها برای یافتن میدان جهاد به سرزمینهای دور میرفتند، اما امروز عرصههای دشوار به خانهها و خیابانهای مردم آمده است.
این ایمان در مقاطع گوناگون تاریخ انقلاب نقشآفرینی کرده است؛ از روزهای دفاع مقدس تا حضور مدافعان حرم و عرصههای جهاد سازندگی. سخنران برای نمونه به راهپیمایی روز قدس سال گذشته اشاره میکند؛ روزی که مردم با وجود تهدیدها در خیابان حضور داشتند و در میان آنان، بانویی روزهدار به شهادت رسید. تصویر پرچم ایران که به خون پاک او آغشته شده بود، به نمادی از ایمان و فداکاری تبدیل شد. در این نگاه، ایمان نهتنها انسان را به عمل صالح سوق میدهد، بلکه او را در برابر خطر نیز استوار نگه میدارد.
قرآن کریم درباره کسانی که به خدا ایمان میآورند و بر این ایمان استقامت میورزند، میفرماید: «إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِکَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِی کُنْتُمْ تُوعَدُونَ». مضمون آیه این است که کسانی که میگویند پروردگار ما خداست و سپس بر این راه پایداری میکنند، از سوی فرشتگان بشارت مییابند که نه از گذشته اندوهگین باشند و نه از آینده بترسند؛ زیرا وعده الهی در انتظار آنان است.
عنصر معنوی دیگری که در سخنرانی مورد تأکید قرار میگیرد، جامعه و وحدت است. مردم با ایمانها، زبانها، لهجهها و گرایشهای گوناگون، در مقاطع مهم تاریخ ایران در کنار یکدیگر ایستادهاند؛ از انقلاب اسلامی و دفاع در برابر صدام تا مقابله با فتنهها و تهدیدهای امنیتی. به تعبیر سخنران، در رخدادهای اخیر نیز مردم تنها در عرصه نظامی و امنیتی حضور نداشتند، بلکه در حوزههای مختلف به یاری یکدیگر شتافتند.
این همبستگی، یکی از دستاوردهای انقلاب دانسته میشود؛ زیرا قومیتها و تفاوتهای زبانی و محلی، در لحظههای سرنوشتساز نتوانستهاند پیوند ملی مردم را از میان ببرند. وحدت باید نعمتی ارزشمند و دستاوردی مهم تلقی شود. رهبر شهید پس از جنگ دوازدهروزه از تعبیر «اتحاد مقدس» استفاده کردند و بارها بر ضرورت حفظ انسجام تأکید داشتند.
همه افراد جامعه، بهویژه کسانی که در جایگاههای اجتماعی اثرگذار قرار دارند، باید در حفظ این وحدت مراقبت کنند؛ خواه صاحب تریبون و قلم باشند، خواه منبر یا صفحهای در فضای مجازی داشته باشند و مخاطبانی را تحت تأثیر قرار دهند. تأکید سخنران این است که حتی با وجود دلایل و اختلافنظرهایی که ممکن است موجه به نظر برسند، نباید بر آتش اختلاف دمید؛ بلکه باید از انسجام و همدلی مردم پاسداری کرد.
عنصر دیگری که در اندیشه امام راحل جایگاهی بنیادین دارد، «قیام لله» یا برخاستن برای خداست. در سخنرانی به نوشتهای از امام راحل در سال ۱۳۲۳ اشاره میشود؛ زمانی که هنوز بحث انقلاب به شکل بعدی مطرح نبود. در آن نوشته، به این آیه استناد شده است: «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَىٰ وَفُرَادَىٰ»؛ یعنی بگو شما را تنها به یک چیز اندرز میدهم: اینکه دو نفر دو نفر یا یک نفر یک نفر برای خدا قیام کنید.
از نگاه سخنران، قیام لله در انقلاب اسلامی تحقق یافت. رهبر شهید در چهاردهم خرداد سال ۱۳۸۵، در حرم امام راحل، درباره این مفهوم سخن گفته بودند. هنگامی که حرکت نخست برای خدا انجام شود، همان حرکت میتواند زمینهساز شکلگیری حرکتهای بزرگتر شود؛ گویی انسان نخستین حلقه را به حرکت درمیآورد و حلقههای بعدی یکی پس از دیگری شکل میگیرند.
امام راحل اهمیت اجتماع ارادههای انسانی را درک کرده بود؛ اینکه چگونه ارادههای میلیونها نفر میتواند با قیام برای خدا در یک مسیر قرار بگیرد. به همین دلیل، قیام لله در هندسه فکری ایشان جایگاهی اساسی داشت و رهبر شهید نیز بارها این موضوع را برای جوانان تبیین کردند.
امروز نیز در اجتماعهای مردمی میتوان جلوههای این قیام را دید. هر کس با توان و امکانات خود در میدان حاضر میشود و میکوشد کارش برای خدا باشد. استغاثه به حضرت امام زمان (علیهالسلام) نیز در این چارچوب معنا پیدا میکند. به باور سخنران، هر زمان این توسل و استغاثه با جدیت بیشتری دنبال شده، پیروزیها و گشایشهایی نیز پدید آمده است.
قیام برای خدا تنها به یک عرصه محدود نیست؛ گاهی در دعا و نیایش جلوه میکند، گاهی در فعالیت نظامی و امنیتی، گاهی در کار اقتصادی و گاهی در همیاری و دستگیری از دیگران. هنگامی که این روحیه در جامعه تحقق پیدا کند، قدرتی پدید میآورد که میتواند بخشی از فاصلهها و کمبودهای مادی را در برابر قدرت جبهه استکبار جبران کند.
امید است به برکت این توانمندیهای معنوی که امام شهیدمان زمینه آن را فراهم کردند و رهبر انقلاب نیز بر آن تأکید دارند، ملت ایران به پیروزیهای بیشتری دست یابد. سخنران در پایان خطاب به ملت غیور، صبور و بصیر ایران تأکید میکند که اتحاد و همدلی مردم، دشمن را درمانده کرده است؛ ازاینرو باید مراقب افراد و جریانهایی بود که مانند وسوسهگر پنهان، در پی نفوذ و ایجاد تفرقه در صفوف مردماند.