تغییر پارادایم جهانی و پایان نظم پیشین
حسنخانی با اشاره به اینکه «ما و دشمن در مصاف تمامعیاری قرار گرفتهایم»، تأکید کرد که جهان در نقطه تغییر نظمی بزرگ قرار دارد. او گفت: «جهان از آن نقطهای که بیان میشد اگر از مرزها کالا عبور بکند، دیگر سرباز عبور نمیکند، فاصله گرفته و رسیده به نقطهای که هر سطحی از وابستگی اقتصادی میتواند به ابزاری جهت فشار سیاسی تبدیل شود.» وی افزود: «حتی اگر تحریمها رفع شود، اروپاییها یک برنامه خرید ثابت نفت از ایران طراحی نمیکنند، چون پهنه خلیج فارس را غیرایمن تلقی میکنند.» این اقتصاددان تصریح کرد که سلاحسازی از اقتصاد، واقعیت جدید جهان است و ایران باید بر اساس این واقعیت تصمیمگیری کند. به گفته وی، مد روز امروز جهانیسازی نیست، بلکه ایمنسازی زنجیرههای تأمین است.
زیرساخت حقوقی تحریمها و ماندگاری آن
رزمآهنگ در تشریح موانع بازگشت به نظم سابق گفت: «زیرساختهای تحریمی که در آمریکا مستحکم شده، اساساً در اختیار ترامپ نیست؛ تحریمها در کنگره آمریکا وضع شده و غیرزماندار است.» وی افزود: «حداکثر رئیسجمهور آمریکا میتواند در بازه زمانی کوتاه تعلیق بکند که این تعلیق هم عملاً منجر به عادی شدن اقتصاد شما نمیشود.» این پژوهشگر مرکز پژوهشهای مجلس تأکید کرد: «تحریمهای ایران روی کاغذ شدنی است، اما در عمل نشدنی است، زیرا باید مجلس سنا و کنگره آمریکا نسخ کنند.» وی با اشاره به تجربه سوریه خاطرنشان کرد: «حتی وقتی دولت و مجلس آمریکا با هم هماهنگ شدند، باز هم شروطی گذاشتند که عملاً منتفع نشد.» به گفته وی، حداکثر «ویورهای نفتی» یعنی تعلیقهای کوتاهمدت به ایران داده میشود.
سه قطب اقتصادی جهان و آسیبپذیری آنها
حسنخانی در تحلیل وضعیت سه قطب مهم اقتصادی جهان گفت: «اروپا منبع تأمین انرژی ارزان خود را از دست داده و هیچ راهی برای بازگشت به آن مسیر ندارد.» وی افزود: «در آمریکا، جریان سرمایه ارزان با نرخهای بهره زیر یک درصد به سمت این کشور تزریق میشد که اکنون دچار مشکل شده و چرخه بدهی اقتصاد آمریکا را شکننده کرده است.» این اقتصاددان درباره چین نیز گفت: «بزرگترین معضل چین کاهش تقاضای داخلی است و اگر نتواند تقاضای خارجی ایجاد کند، دچار رکود خواهد شد و معجزه رشدش به پایان میرسد.» وی تأکید کرد که در این چارچوب، نقش ایران در پسا جنگ بسیار معنادار است. به گفته وی، اقتصاد آمریکا از جنگ تحمیلی علیه ایران آسیب دیده و شاخص قیمت انرژی برای دولت آمریکا حکم مرگ و زندگی دارد.
جایگاه جغرافیای ایران و ابزارهای اقتصادی
رزمآهنگ با اشاره به جایگاه جغرافیای ایران گفت: «ایران در طول تاریخ یک جایگاه بسیار مهمی داشته و حتی فارغ از ایدئولوژی جمهوری اسلامی، یک نقطه اتصال حیاتی برای طرح کمربند و جاده چین است.» وی افزود: «آمریکاییها میفهمند که یک ایران عاری از تحریم، کشورهای محور را قوی میکند؛ کشورهایی که در پهنه اوراسیا میتوانند اتحادهایی تشکیل دهند که قدرت دریایی را به چالش بکشد.» این پژوهشگر مرکز پژوهشهای مجلس تصریح کرد: «ما باید چرخه تأمین خود را تغییر دهیم و به سمت افزایش واردات از پاکستان، آسیای میانه و روسیه حرکت کنیم.» وی تأکید کرد که پاکستان با دویست و پنجاه میلیون جمعیت، همواره به عنوان یک اقتصاد سیاهچاله به آن نگاه شده، در حالی که نیاز متقابل اقتصادی وجود دارد. به گفته وی، ایران میتواند اقلام صنعتی به روسیه صادر کند و در عوض گندم وارد کند.
تنگه هرمز و معادله نفت در برابر امنیت
حسنخانی با اشاره به اهمیت تنگه هرمز گفت: «قیمت گازوئیل و بنزینی که الان در آمریکا مصرف میشود معادل نفت یکصد و شصت دلاری است و این شوخی نیست.» وی افزود: «بخش مهمی از اوره و گاز هلیوم دنیا از تنگه هرمز عبور میکند و کشاورزی آمریکا در سال آبی آینده ضربه خواهد دید.» این اقتصاددان تأکید کرد: «ما باید معادله نفت در برابر امنیت را خنثی کنیم و از ابزار تنگه هرمز به خوبی استفاده کنیم.» وی با یادآوری محاصره سیزدهساله عراق توسط آمریکا خاطرنشان کرد: «ما هنوز نتوانستیم یا نخواستیم به صورت کامل امنیت انرژی تنگه را با مخاطره مواجه کنیم.» به گفته وی، یمنیها اکنون به قدرت تحریمگر تبدیل شدهاند و حتی آمریکا را تحریم کردهاند.
تغییر چرخه تأمین و لزوم عبور از امارات
رزمآهنگ در بخش پایانی گفت: «چرخه تأمینی که همچنان بر امارات نشسته، باید تغییر کند؛ اماراتی که پیمان راهبردی با اسرائیل دارد و برای تجزیه ایران برنامهریزی کرده است.» وی افزود: «نگاه برخی مسئولان این است که رابطه ما با امارات باید به شرایط قبل از جنگ برگردد، در حالی که این نگاه استراتژیک نیست.» این پژوهشگر مرکز پژوهشهای مجلس تصریح کرد: «آمریکا در مورد مرزهایی که مرزنشینان و گروههای قدرتی در آن کشورها هستند، کاملاً امکان کار وجود دارد، اما ما تصمیم نگرفتیم به آن سمت برویم.» وی تأکید کرد: «اختلال در مرز پاکستان وجود ندارد، اختلال در عملکرد ما در مرزهای خودمان است.» به گفته وی، نظام دیوانسالاری ما به زندگی نفتی عادت کرده و به سمت مسیرهای بدیل حرکت نمیکند، در حالی که باید از اقتصاد خود سلاح بسازیم و ابزار تولید کنیم.
حسنخانی و رزمآهنگ در این گفتگوی تفصیلی بر یک نکته مشترک تأکید کردند: بازگشت به نظم اقتصادی سابق ممکن نیست و ایران باید با تکیه بر ابزارهای نوین، از جمله تغییر چرخه تأمین، تسلط بر زنجیرههای تولید، و بهرهگیری از موقعیت ژئوپلیتیک خود، تابآوری اقتصاد ملی را افزایش دهد. به گفته آنان، دشمن در محاسبات خود دچار خطا شده و ایران با هوشیاری میتواند از این شرایط به نفع خود بهره ببرد.