مجری برنامه با اشاره به گستردگی ظرفیتهای اقتصادی استان گفت: آذربایجان شرقی از کشاورزی، صنایع غذایی، شکلات و شیرینی تا صنایع سنگین، فولاد، ماشینآلات، تراکتورسازی، لوازم خانگی، چرم و فرش ظرفیتهای متنوعی دارد. وجود معادن طلا، آهن، مس و سیلیس و همچنین صنایع شیشه نیز بر ظرفیتهای اقتصادی این استان افزوده است.
وی با اشاره به حضور گروه «پایش» در عمارت شهرداری تبریز، این بنا را یکی از یادگارهای تاریخی شهر عنوان کرد و افزود: امروز در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تبریز، فعالان اقتصادی مسائل و مطالبات خود را با حضور دکتر جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، مطرح کردند.
مطالبات فعالان اقتصادی
در بخش نخست گزارش، فعالان اقتصادی استان بر ظرفیت تاریخی تبریز در تجارت و تولید تأکید کردند و از سابقه صنایع کفش، فرش و دیگر بخشهای تولیدی سخن گفتند.
یکی از فعالان اقتصادی با اشاره به وضعیت دریاچه ارومیه، نبود مدیریت یکپارچه میان استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و کردستان را از مشکلات این حوزه دانست و خواستار پیگیری موضوع از سوی رسانه ملی شد.
همچنین درباره ثبت ملی شیرینیهای اریس، نوگا و رشتهخشکایی در تبریز و کمرنگ بودن پوشش رسانهای این رویداد گلایه شد.
برخی فعالان نیز مشکلاتی مانند پروانه بهرهبرداری، استقلال واحدها، کمبود برق و انرژی، سرمایه در گردش و تأمین ارز را از موانع تولید عنوان کردند.
یکی از فعالان اقتصادی تأکید کرد: روایت تولید نباید صرفاً به افتتاح واحدهای صنعتی محدود شود؛ بلکه باید مشکلاتی مانند نبود برق، ارز، انرژی و سرمایه در گردش نیز دیده و پیگیری شود.
در ادامه، از اجرای رویداد ملی «ایرانِ جان» به عنوان اقدامی برای معرفی ظرفیتهای استانها و تقویت انسجام ملی یاد شد.
یکی از مسئولان حاضر در نشست نیز آذربایجان شرقی را از نظر ظرفیتهای اقتصادی و صنعتی دارای جایگاهی ویژه دانست و گفت مسائل مطرحشده از سوی فعالان اقتصادی از طریق رسانه ملی پیگیری خواهد شد. وی همچنین اعلام کرد این مطالب را به مسئولان و وزرای دولت منتقل خواهد کرد.
فرش تبریز؛ صنعتی با ظرفیت جهانی
در ادامه برنامه، یعقوب فرشکاران، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش استان آذربایجان شرقی، به عنوان نخستین مهمان «پایش» در رویداد «ایرانِ جان» استان حضور یافت.
فرشکاران با اشاره به سابقه خانوادگی خود در صنعت فرش گفت پدربزرگ و پدرش در سرای مظفری تبریز فعالیت داشتند و او نیز از دوران مدرسه در کنار خانواده با فرش آشنا شد.
وی اظهار کرد: علاقه به فرش باعث شد پس از مدتی تحصیل پزشکی در ترکیه، مسیر زندگیاش را تغییر دهد و به فعالیت خانوادگی در بازار فرش بازگردد.
فرشکاران درباره فرشی که به برنامه آورده بود، توضیح داد: این اثر با عنوان «آثار تبریز» یا «شعرا و آثار تبریز» در سرای مظفری بافته شده و چهرههایی مانند پروین اعتصامی، شهریار، ستارخان و باقرخان و همچنین بناهایی مانند میدان ساعت، سلطانیه، ارک علیشاه و مقبرةالشعرا در آن به تصویر کشیده شده است.
وی افزود: بخشی از اشعار شهریار و موضوع حیدربابا نیز در این فرش دیده میشود و هر فرش تبریزی داستان و پیامی برای بیان دارد.
تحریم، مشکلات داخلی و ضرورت حمایت از فرش
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش آذربایجان شرقی گفت: فرش نماد تبریز و ایران است و علاوه بر تحریمهای خارجی، برخی قوانین و تصمیمات داخلی نیز به این صنعت آسیب زدهاند.
فرشکاران با اشاره به نقش فرش در اقتصاد خانوار گفت: بافنده ماهها و سالها پشت دار قالی کار میکند تا درآمدی مستقل داشته باشد؛ حتی گاهی دختر جوانی با بافتن یک قالیچه برای تأمین جهیزیه خود تلاش میکند. به گفته وی، این ظرفیت اقتصادی و اجتماعی باید بیشتر دیده شود.
وی افزود: تحریمها و برخی مسائل سیاسی موجب شده بازار جهانی فرش ایران در اختیار کشورهایی مانند پاکستان، هند، افغانستان، ترکیه و مراکش قرار گیرد؛ هرچند به اعتقاد او این کشورها از نظر طرح و کیفیت قابل مقایسه با فرش ایرانی نیستند.
فرشکاران تأکید کرد: فرش علاوه بر ارزش اقتصادی، حامل فرهنگ و تمدن ایران است و نقشهایی از حماسه رستم، زندگی پیامبران و فرهنگ عاشورا را در خود جای داده است.
وی فرش را ظرفیتی مهم برای صادرات و ارزآوری دانست و گفت در شرایطی که صادرات نفت و ورود ارز با محدودیتهایی مواجه است، فرش میتواند یکی از مسیرهای درآمد ارزی کشور باشد.
بیمه بافندگان و مواد اولیه؛ دو مطالبه اصلی
فرشکاران نخستین عنصر زنجیره تولید فرش را بافنده دانست و گفت: تا زمانی که امنیت معیشتی بافنده تأمین نشود، نمیتوان انتظار داشت تولید فرش هنری و باکیفیت ادامه پیدا کند.
وی بیمه بافندگان را یکی از مشکلات قدیمی این حوزه دانست و از تلاش برخی مسئولان استانی برای حل آن قدردانی کرد.
به گفته فرشکاران، مواد اولیه نیز از دیگر مشکلات صنعت فرش است؛ چراکه ابریشم، چله و برخی مواد باکیفیت وارداتی هستند و افزایش نرخ ارز هزینه تولید را بالا برده است.
وی پیشنهاد کرد برای توسعه صادرات، هیئتهای تجاری به کشورهای هدف اعزام شوند تا نیاز بازارهای مختلف و طرحهای مورد علاقه مشتریان شناسایی شود.
فرشکاران همچنین بر حمایت بیشتر از تولیدکنندگان کارگاهی و تمرکز بر تولید فرشهای صادراتی و ارزآور تأکید کرد.
پیشنهاد هدایت سرمایههای سرگردان به سمت فرش
فرشکاران در پایان گفت صداوسیما میتواند با معرفی ظرفیت اقتصادی فرش، بخشی از سرمایههایی را که مردم برای حفظ ارزش دارایی خود در بازار ارز یا طلا قرار میدهند، به سمت خرید فرش هدایت کند.
وی افزود: این اقدام میتواند به حفظ ارزش سرمایه، ایجاد ارزش افزوده، رونق تولید و اشتغال کمک کند.
مشکلات تولید از نگاه رئیس اتاق بازرگانی تبریز
در ادامه، جمشید برزگر، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تبریز، درباره مهمترین مشکلات فعالان اقتصادی استان گفت: بخش خصوصی انتظار دارد رسانه ملی مسائل و مشکلات تولیدکنندگان را منعکس کند تا مسئولان برای حل آنها اقدام کنند.
برزگر یکی از مهمترین مشکلات استان را کمبود سرمایه در گردش و تمرکز منابع مالی در تهران دانست.
وی گفت: بخشی از سرمایهگذاریهای انجامشده در استان، منابع خود را در خارج از استان هزینه میکنند و بسیاری از اختیارات بانکی نیز در تهران متمرکز است. این موضوع موجب افزایش بروکراسی و دشواری دسترسی تولیدکنندگان به منابع مالی شده است.
وی افزود: در برخی موارد، فعال اقتصادی برای پیگیری یک درخواست یا دریافت تأمین مالی باید از استان به تهران مراجعه کند و این تمرکززدایینشدن، هزینه و زمان زیادی ایجاد میکند.
ناترازی انرژی و تفویض اختیار
برزگر ناترازی انرژی را دیگر مشکل مهم تولید دانست و گفت این مسئله حاصل سالهای گذشته است و دولت فعلی نیز وارث آن است.
وی بر ضرورت همکاری میان دولت و بخش خصوصی تأکید کرد و گفت مدیران استانی باید اختیار کافی برای تصمیمگیری داشته باشند.
برزگر با اشاره به تجربه دوران کرونا و جنگ ۱۲ روزه اظهار کرد: در آن مقاطع، با افزایش اختیارات استاندار و مدیران استان و هماهنگی با بخش خصوصی، امکان تأمین مواد اولیه، واردات و ادامه تولید بهتر فراهم شد.
وی افزود: فعالان اقتصادی حاضر در نشست، هدفی جز توسعه منطقه و کشور نداشتند و تولید را عامل ایجاد ثروت، ارزش افزوده، اشتغال و کاهش مشکلات اجتماعی میدانستند.
حمایت از کالای داخلی و نوسازی صنایع
مجری برنامه در ادامه با اشاره به مباحث مطرحشده در نشست فعالان اقتصادی، دو موضوع فرهنگ استفاده از کالای داخلی و نوسازی صنایع را مورد تأکید قرار داد.
برزگر نیز با اشاره به صنعت فرش گفت: فرش ایران زمانی یکی از برندهای شناختهشده جهانی بود، اما کمتوجهی موجب شد کشورهایی مانند پاکستان و هند سهم بیشتری از بازار جهانی به دست آورند.
وی همچنین بر ضرورت نوسازی ناوگان حملونقل تأکید کرد و گفت: برخی خودروهای موجود ۶۵ تا ۷۰ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر مصرف میکنند، در حالی که ناوگان نوسازیشده حدود ۲۵ لیتر مصرف دارد.
رئیس اتاق بازرگانی تبریز اظهار کرد: حمایت از تولیدکنندگان داخلی و نوسازی ناوگان میتواند در مدت کوتاهی هزینههای خود را جبران کند و لازم است به برندهای داخلی توجه بیشتری شود.
برزگر در ادامه به ظرفیت شهرک شیشه تبریز اشاره کرد و گفت محصولات این شهرک قابلیت صادرات به ۵۰ تا ۶۰ کشور را دارد.
وی با اشاره به بازدید رئیس سازمان صداوسیما از برخی واحدهای صنعتی استان افزود: در این بازدیدها ظرفیتهای فناورانه و تلاش تولیدکنندگان از نزدیک دیده شد و امیدواریم معرفی این ظرفیتها به توسعه بازارهای داخلی و خارجی کمک کند.